แนวโน้มการปฏิรูปด้านการเมืองที่จะมีการพิจารณาแก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเข้าสู่ตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน วาระการดำรงตำแหน่งกำนันและ การประเมินผลการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งตามโครงสร้างใหม่ กำนันจะมีวาระการดำรงอยู่ในตำแหน่ง 5 ปี จากเดิมทำหน้าที่ได้จนถึงอายุ 60 ปี และต้องมาจากการเลือกตั้งโดยประชาชนรัฐบาลที่ผ่านมามีความพยายามที่จะแก้ไขโครงสร้างที่มาของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แต่ก็ถูกคัดค้านมาโดยตลอด เหตุผลคือ ตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นตำแหน่งที่มีอิทธิพลในพื้นที่ และมีอิทธิพลทางการเมืองพอสมควรบางคนเป็นกำนันกันตั้งแต่ยังหนุ่มๆ อยู่กันไปจนแก่ จึงมีอิทธิพลต่อการเมืองในระดับท้องถิ่น การเลือกตั้งระดับประเทศ การปฏิบัติตามนโยบายรัฐบาล หรือความสงบสุขของประชาชนจึงต้องพึ่งพาการทำหน้าที่ของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ในฐานะผู้ปฏิบัติปัญหาที่ถกเถียงกันก็คือ การจะเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน จะมีความแตกต่างกับการดำรงตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในปัจจุบันอย่างไร ส่วนที่เห็นด้วยกับการแก้ไขกฎหมายฉบับนี้ ต้องการให้มีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น กำนัน ผู้ใหญ่บ้านต้องสร้างผลงานให้เป็นที่พอใจกับลูกบ้านเพราะเมื่อมีการเลือกตั้งก็จะได้รับความไว้วางใจจากชาวบ้านและไม่เป็นการผูกขาดอำนาจกันเป็นเวลานานๆหรือเป็นมรดกตกทอดส่วนฝ่ายที่คัดค้าน อาทิ นายกสมาคมกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งประเทศไทย ยงยศ แก้วเขียว ให้เหตุผลที่ออกมาคัดค้านว่า การให้กำนันอยู่ในตำแหน่งได้ครั้งละ 5 ปี โดยให้ประชาชนเลือกตั้งจากผู้ใหญ่บ้านในตำบลนั้นๆ และสามารถดำรงตำแหน่งติดต่อกันได้ไม่จำกัดวาระ ไม่ส่งผลดีต่อการปฏิบัติหน้าที่ การเลือกตั้งบ่อยๆ ทำให้เกิดความแตกแยกเป็นพรรคเป็นพวกในระดับหมู่บ้าน การทำงานของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านควรมีความต่อเนื่องช่วยเหลือประชาชนโดยไม่เลือกข้าง ไม่เกี่ยวข้องกับการเมืองหรือมีอิทธิพลใดๆอธิบายความง่ายๆก็คือ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ถือกันว่าเป็นข้าราชการในสังกัดกระทรวงมหาดไทย ไม่ใช่นักการเมืองท้องถิ่น จึงควรมีวาระการดำรงตำแหน่งเช่นเดียวกับ ข้าราชการประจำ และเห็นว่าการเลือกตั้งเป็นวิธีปฏิบัติทางการเมือง ซึ่งจะมาสู่การแทรกแซงทางการเมืองได้ง่ายขึ้นด้วยเหตุและผล ถ้าจะประเมินจากการทำหน้าที่ของกำนันผู้ใหญ่บ้านแล้ว กระทรวงมหาดไทย ก็ควรจะประกาศความชัดเจนออกมา จะให้กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นข้าราชการในระดับท้องถิ่นหรือจะให้เป็นการเมืองในระดับท้องถิ่นว่ากันให้ชัดๆจะให้สังกัดมหาดไทยหรือจะให้สังกัดรัฐสภา เป็นข้าราชการการเมืองหรือจัดอยู่ในประเภทไหน จะได้กำหนดขั้นตอนการปฏิบัติให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน ระหว่างองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น เทศบาล อบต.และ อบจ.กับกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ไม่ต้องเลี้ยงไข้ให้ปัญหาคาราคาซังมาจนทุกวันนี้.หมัดเหล็กmudlek@thairath.co.th
