ในปี 2017 นี้เองที่มีหลักฐานใหม่ๆมากมาย หักล้างความเชื่อ การปฏิบัติ การใช้ยาที่มีมานานเป็นสิบๆปี ทั้งเรื่องการกินอาหาร การประเมินความเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจ เส้นเลือดตัน อัมพฤกษ์ต่างๆเราคงคุ้นเคยกันดีพอสมควรกับการที่ต้องเจาะเลือดดูระดับไขมันต่างๆ รวมทั้งดูระดับไขมันดี หรือที่เรียกว่า HDL โดยที่เมื่อเห็นระดับสูงก็ดีใจกันใหญ่ว่าคงไม่มีหัวใจวายแล้วความจริงเป็นที่สงสัยกันมานานว่า เรื่องไขมันดีจากการดูที่ระดับเฉยๆจะเป็นสูตรสำเร็จของการมีดวงดี เมื่อวิเคราะห์ร่วมกับไขมันเลว หรือ LDL เพราะเมื่อเราดูคนป่วยหลายๆรายคงจะสังเกตเห็นไม่มากก็น้อยว่าคน ที่มีระดับไขมันดีสูงเหลือเกิน กลับมีทั้งหัวใจวายและเส้นเลือดตันในสมองบทบรรณาธิการในวารสารหัวใจของยุโรป (พฤษภาคม 2017) ซึ่งดำเนินการโดยสมาคมหัวใจ ได้สรุปเรื่องของไขมันดีอย่างน่าฟังว่าโครงสร้างอนุภาคของไขมันดีที่อยู่ในกระแสเลือดของคนเราแท้จริงแล้วดูสับสนและซับซ้อน รวมทั้งบทบาทหน้าที่ความสัมพันธ์กับการเกิดโรคของเส้นเลือดแข็งตัวและตัน เป็นเรื่องไม่ตรงไปตรงมา อนุภาคไขมันดีแท้จริงแล้วประกอบไปด้วยอนุภาคต่างๆหลายส่วน ซึ่งมีความแตกต่างกัน ทั้งขนาด รูปร่าง ประจุไฟฟ้า และส่วนประกอบของไขมันและโปรตีน อนุภาคต่างๆเหล่านี้เข้าสู่กระแสเลือดไม่พร้อมกัน แต่แล้วหลอมรวมเป็นอนุภาคไขมันดีในเลือด และมีการปรับแต่งส่วนประกอบและรูปร่างจากสารประกอบต่างๆในเลือดอยู่ตลอดเวลา และอนุภาคแต่ละส่วนจะถูกขจัดออกจากเลือดไม่พร้อมกัน ความเชื่อที่ว่าไขมันดีจะมีหน้าที่ปกป้องการเกิดเส้นเลือดตีบ โดยแท้จริงแล้วยังไม่ทราบชัดเจนว่าเป็นผลโดยตรงหรือทางอ้อม และเกิดจากอนุภาคชิ้นหรือส่วนใดที่มีบทบาทดังกล่าวการศึกษาต่างๆในมนุษย์ยืนยันไปในทางทิศทางเดียวกันว่า การที่มีระดับไขมันดีต่ำจะเป็นตัวทำนายของการเกิดโรคเส้นเลือดตีบ นอกจากนั้น การเพิ่มระดับไขมันดีในสัตว์ทดลอง ไม่ว่าจะโดยการฉีดไขมันดีเข้าไปในเส้นเลือดโดยตรง หรือปรับแต่งพันธุกรรมในหนูให้มีการสร้าง apoA-1 มากขึ้น ซึ่งเป็นส่วนประกอบ apoprotein ตัวสำคัญ ของไขมันดีจะช่วยป้องกันเส้นเลือดแต่เป็นที่น่าเสียดายว่า ความพยายามที่จะเพิ่มระดับไขมันดีในเลือดจนกระทั่งถึงปัจจุบันในคนไม่สามารถลดความเสี่ยงที่จะเกิดเส้นเลือดตันได้ รวมทั้งคนที่มีรหัสพันธุกรรมหรือยีน ที่กำหนดการสร้างไขมันดี หลายตำแหน่ง ไม่มีส่วนป้องกันการเกิดเส้นเลือดตีบรายงานล่าสุดในวารสารฉบับนี้ยังพบว่า คนที่มีระดับไขมันดีสูงมาก แทนที่จะตายน้อย กลับตายเยอะขึ้นจากโรคหัวใจ มะเร็ง และจากสาเหตุอื่นๆ เป็นการวิเคราะห์รายงานจาก Copenhagen City Heart Study และ Copenhagen General Population Study ทั้งนี้ เป็นการติดตามผู้ชายจำนวน 52,268 ราย และผู้หญิงจำนวน 64,240 ราย โดยมีการติดตามคิดเป็น 745,452 คน-ปี โดยที่มีเสียชีวิต 5,619 ราย ความสัมพันธ์ระหว่างระดับของไขมันดีและการตายปรากฏเป็นรูปตัวยู (U) โดยที่พบว่าความเสี่ยงจะเยอะที่ระดับไขมันดีต่ำและที่ระดับไขมันดีสูงมากๆ การตายที่ต่ำที่สุดในผู้ชายจะอยู่ที่ระดับไขมันดีที่ 73 และในผู้หญิงที่ 92 ข้อควรระวังในคนไทย ตัวเลขนี้อาจนำมาใช้ไม่ได้การที่พบว่าระดับไขมันดีสูงมากๆกลับตายมากขึ้น ทำให้ต้องมีความระมัดระวังในการประเมินความเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดตันหรือโรคหัวใจ โดยใช้ตัวแปรที่มีระดับไขมัน ปัจจุบันยังไม่มีใครทราบว่าการที่มีไขมันดีสูงมากๆเป็นสาเหตุโดยตรงต่อการตายหรือเกิดจากกลไกที่ทำให้ตาย และขณะเดียวกันก็สามารถกระตุ้นให้มีการสร้างไขมันดีเพิ่มขึ้นในทางกลับกัน การที่พบว่าคนที่มีระดับไขมันดีต่ำมีโอกาสเป็นโรคหัวใจสูง ทำให้อนุมานไปว่าไขมันดีมีหน้าที่โดยตรงในการปกป้องเส้นเลือด การวิจัยที่สนับสนุนบทบาทของไขมันดีอยู่ที่การศึกษาในหลอดทดลองหรือในเนื้อเยื่อที่ทำการทดสอบนอกตัวมนุษย์ โดยที่พบว่าไขมันดี ช่วยให้มีการผลักไขมันคอเลสเทอรอลออกจากตัวเม็ดเลือดขาว (macrophage) ที่อยู่ในผนังเส้นเลือด ความสามารถของไขมันดีในเรื่องที่ระดับเนื้อเยื่อ ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับระดับไขมันดีในเลือด หรือระดับของ apoA–1ประโยชน์ของไขมันดีอื่นๆ คืออาจช่วยยับยั้งการอักเสบของเส้นเลือดซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เส้นเลือดตีบอีกอย่างหนึ่ง นอกจากนั้น ไขมันดีอาจมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านการแข็งตัวมากไปของเลือด รวมทั้งช่วยเซลล์บุเส้นเลือดให้มีการซ่อมแซมตัวเอง หรือขยายการสร้างเส้นเลือดใหม่ และแม้แต่มีฤทธิ์ในการต้านผลของเบาหวาน ทั้งนี้ อย่างที่ได้กล่าวไว้ในตอนต้นยังไม่มีใครทราบว่าส่วนใดหรืออนุภาคส่วนประกอบใดของไขมันดีที่มีฤทธิ์ในการปกป้องเส้นเลือดข้อสังเกตที่สนับสนุนว่าระดับของไขมันดีอาจไม่ใช่เครื่องทำนายที่ดีในการป้องกันโรคหัวใจ โรคของเส้นเลือดอื่นๆมาจากการศึกษาในปี 2011 โดยพบว่าผู้ป่วยที่มีเส้นเลือดหัวใจตันในระยะเวลาไม่นาน ปรากฏว่าหน้าที่การทำงานของไขมันดีกลับมีความผิดปกติไป ทั้งนี้ ในคนที่มีระดับของไขมันดีสูงมากเกินไปอาจจะแสดงว่ามีการเปลี่ยนของรหัสพันธุกรรมและกลายเป็นการสร้างไขมันดีที่ไม่ออกฤทธิ์ในการปกป้องเส้นเลือดความพยายามที่จะใช้สารหรือยาในการเร่งให้มีระดับไขมันดีสูงขึ้นในเลือดมีในการศึกษาสามรายงานใหญ่ โดยไม่พบว่าป้องกันโรคหัวใจได้ เช่นโดยการยับยั้ง cholesteryl ester transfer protein (CETEP) และในการศึกษาดังกล่าวนี้ยังมีข้อมูลด้วยซ้ำว่า การยับยั้งโปรตีนดังกล่าวสามารถช่วยการออกฤทธิ์ของไขมันดีด้วยซ้ำมีความพยายามที่จะอธิบายความล้มเหลวของการใช้ยาต่างๆ โดยอ้างว่าอาจจะเป็นไปได้ที่ตัวยาก่อให้เกิดผลข้างเคียง หรือตัวยานำไปให้นายคนไข้ซึ่งเริ่มมีหัวใจวายเฉียบพลันหรือเกิดขึ้นไม่นานซึ่งในขณะนั้นให้มันดี จะมีการทำหน้าที่บกพร่องอยู่แล้ว และนอกจากนั้นอาจจะเนื่องจากติดตามผู้ได้รับยาเหล่านี้ในระยะสั้นเกินไปคือเพียงสองปี ซึ่งถ้าติดตามนานกว่านั้นอาจจะพบประโยชน์ การศึกษาขนาดใหญ่อีกรายการมีผู้อยู่ในการศึกษามากกว่า 30,000 คน และทำการติดตามไปนานกว่าสี่ปียังไม่ทราบผลของการรักษาความไม่อยู่กับร่องกับรอยระหว่างระดับของไขมันดี ความสามารถในการออกฤทธิ์ของไขมันดี และการเกิดโรคของเส้นเลือดและการเพิ่มอัตราตายมากขึ้น ทำให้ต้องมีความระมัดระวังในการอ้างอิงเกี่ยวกับเรื่องไขมันดี ทั้งนี้ เนื่องจากเรายังไม่ทราบอนุภาคใดที่เป็นตัวออกฤทธิ์ในการป้องกันอย่างชัดเจนกล่าวโดยสรุป เมื่อได้ผลเจาะเลือดห้ามทะนงตัวเด็ดขาด ปล่อยตัวปล่อยใจไม่รักษาสุขภาพก็คงเสร็จเช่นกัน.หมอดื้อ
