รู้จัก “ภาวะเจ้าชายนิทรา”

ข่าว

    รู้จัก “ภาวะเจ้าชายนิทรา”

    คณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี

      19 พ.ย. 2564 05:20 น.

      เชื่อว่าทุกคนคงเคยได้ยินได้ฟังนิทานเรื่อง “เจ้าหญิงนิทรา” กันมาก่อน เจ้าหญิงที่หลับใหลไปด้วยมนตร์คำสาปของแม่มดใจร้าย รอรักแท้จากเจ้าชายมาจุมพิต จึงจะพ้นคำสาปและตื่นจากนิทรา แต่ในชีวิตจริงของคนเรานั้น หากใครสักคนหลับใหลไปอย่างเจ้าหญิงนิทรา คงไม่มีเจ้าชายอย่างในนิทาน และก็คงไม่มีใครอยากอยู่ในสภาวะ “เจ้าชายนิทรา” หรือ “เจ้าหญิงนิทรา” นี้เป็นแน่ คอลัมน์ ศุกร์สุขภาพ สัปดาห์นี้จะพาไปรู้จักภาวะนี้กัน

      ภาวะเจ้าชายนิทรา คืออะไร?

      “ภาวะเจ้าชายนิทรา” เป็น Vegetative State ที่แปลว่า “ผัก” ซึ่งเกิดจากการที่สมองถูกทำลาย จนทำให้สูญเสียการทำงาน โดยส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นที่สมองใหญ่ทั้ง 2 ข้าง หรือบริเวณสมองส่วนสำคัญอย่างธาลามัส หรือไฮโปธาลามัสถูกทำลาย แต่ก้านสมองยังทำงานอยู่ จึงแตกต่างจาก “ภาวะสมองตาย” อย่างสิ้นเชิง เนื่องจากระบบการทำงานอื่นยังทำงานได้ปกติ เช่น การหายใจ ระบบไหลเวียนภายในร่างกาย การเคลื่อนไหวต่างๆ โดยผู้ป่วยอาจลืมตา ทำใบหน้าบูดเบี้ยว ร้องไห้ หรือหัวเราะได้ แต่จะไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ จำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือจากผู้อื่นทั้งหมด ซึ่งผู้ที่ประสบภาวะเจ้าชายนิทราเป็นเวลานาน อาจได้รับการวินิจฉัยว่าเข้าสู่สภาพผักเรื้อรัง หรือสภาพผักถาวร ดังนี้

      • สภาพผักเรื้อรัง (Continuing Vegetative State) ผู้ป่วยประสบภาวะเจ้าชายนิทรานานกว่า 4 สัปดาห์
      • สภาพผักถาวร (Permanent Vegetative State) ผู้ป่วยประสบภาวะเจ้าชายนิทรานานกว่า 6 เดือน ในกรณีที่ไม่ได้รับบาดเจ็บตรงสมอง หรือประสบภาวะเจ้าชายนิทรานานกว่า 12 เดือน ในกรณีที่ได้รับบาดเจ็บที่สมอง โดยผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าประสบภาวะเจ้าชายนิทราขั้นนี้ มีแนวโน้มฟื้นตัวหลังรับการรักษาได้น้อย

      สาเหตุ

      ภาวะเจ้าชายนิทราเกิดจากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นการขาดออกซิเจน เลือดออกในสมอง เนื้องอกในสมอง ติดเชื้อในสมอง หรือสมองถูกทำลาย เป็นต้น

      อาการ

      ผู้ป่วยจะไม่สามารถตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม ไม่สามารถสื่อสารได้ พูดไม่ได้ เคลื่อนไหวไม่ได้ อยู่ในสภาวะหลับตลอด หากแต่อวัยวะภายในยังทำงานเป็นปกติ เนื่องจากก้านสมองยังทำงานอยู่

      การวินิจฉัย

      แพทย์จะตรวจร่างกายผู้ป่วยโดยการตรวจก้านสมองว่ายังทำงานอยู่ นอกจากนั้นก็จะมีการถ่ายภาพ MRI หรือ CT Scan หรือการฉีดสีเข้าไปที่สมอง ซึ่งการเลือกตรวจเพิ่มเติมนั้นต้องขึ้นอยู่กับสาเหตุว่าอะไรที่ทำให้คนไข้ไม่ฟื้น

      การรักษา

      การรักษาคนไข้ที่อยู่ในภาวะเจ้าชายนิทรา เป็นการรักษาแบบประคับประคอง ให้น้ำ ให้อาหาร และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้น เช่น ภาวะติดเชื้อ แผลกดทับ เป็นต้น

      การดูแลผู้ป่วย

      1. ทำกายภาพผู้ป่วยอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง เพื่อให้ร่างกาย แขน ขาได้ขยับ เพื่อป้องกันอาการข้อติดแข็ง
      2. พลิกตัวผู้ป่วยทุกๆ 2 ชั่วโมง เพื่อป้องกันแผลกดทับที่อาจจะเกิดขึ้น
      3. ดูแลรักษาความสะอาดร่างกายอยู่เสมอ โดยการเช็ดตัว และทำความสะอาดทุกครั้ง เมื่อผู้ป่วยถ่ายอุจจาระ เพื่อไม่ให้เกิดแผลกดทับ
      4. รักษาความสะอาดของช่องปากและฟัน โดยการใช้ผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือเช็ดปากวันละ 2 เวลา

      การป้องกัน

      การป้องกันภาวะเจ้าชายนิทรา คือ ป้องกันไม่ให้สมองได้รับบาดเจ็บหรือถูกทำลาย ขับรถอย่างระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือใช้ยาที่ทำให้เกิดอาการง่วงในกรณีที่ต้องขับรถ เพื่อเลี่ยงการเกิดอุบัติเหตุอันอาจทำให้สมองได้รับบาดเจ็บ สวมหมวกกันน็อกทุกครั้งเมื่อขับขี่ หรือโดยสารรถจักรยานยนต์ นอกจากนี้ผู้ที่เคยมีประวัติสมองได้รับบาดเจ็บหรือถูกทำลาย ควรติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง หากมีความผิดปกติเกิดขึ้น ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาทันที

      @@@@@@@@@@

      แหล่งข้อมูล
      รศ. นาวาโท ดร. นพ.สรยุทธ ชำนาญเวช ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

      อ่านเพิ่มเติม...

      วิดีโอแนะนำ

      ฮาวอาร์ยู? ลุงตู่ VS. ม้าซาอุ ถามม้าสบายดีมั้ย คำตอบที่ได้… ม้างับมือ
      03:47

      ฮาวอาร์ยู? ลุงตู่ VS. ม้าซาอุ ถามม้าสบายดีมั้ย คำตอบที่ได้… ม้างับมือ

      แท็กที่เกี่ยวข้อง

      เจ้าชายนิทราเจ้าหญิงนิทราศุกร์สุขภาพคณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดีภาวะเจ้าชายนิทราVegetative Stateการดูแลผู้ป่วยการรักษาภาวะสมองตาย

      คุณอาจสนใจข่าวนี้

      thairath-logo

      ApplicationMy Thairath

      ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
      วันพฤหัสที่ 27 มกราคม 2565 เวลา 18:08 น.
      ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
      เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์